န်ဴကလီးယား အင္အားႀကီးနိုင္ငံမ်ားက လက္နက္တိုက္္္ကို အဆင့္ျမႇင့္တင္ေနသျဖင့္္ လက္နက္္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး အတြက္ အားရစရာ မေကာင္းေၾကာင္း အစီရင္္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပ

န်ဴကလီးယား အင္အားႀကီး နိုင္ငံမ်ားက ၎တို႔၏ လက္္နက္္တိုက္္ မ်ားအား အဆင္ျမႇင့္္ တင္ေနေသာေၾကာင့္ တင္းမာမႈ မ်ား ျမင့္တက္္ လာေနၿပီး လက္နက္ထိန္းခ်ဳပ္္ ေရးအတြက္ အလားအလာ သည္ အားရစရာ မေကာင္းေၾကာင္း သုေတသန ပညာရွင္္မ်ားက ဇြန္္ (၁‌၅) တြင္ သတိေပး ခဲ့ၾကသည္္။

အေမရိကန္္ ႏွင့္ ႐ုရွားတို႔ အၾကား အဓိကဆက္သြယ္္ ေရးလမ္းေၾကာင္း မ်ား ဆုံးရႈံးရမႈ သည္ န်ဴကလီးယား လက္္နက္္ အားၿပိဳင္္ ပြဲသစ္သို႔ ဦးတည္နိုင္္ ေသာ အလားအလာ ရွိေနေၾကာင္း စေတာ့ ဟုမ္း အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာသုေတသန စင္္တာ (SIPRI) ၏ န်ဴကလီးယား လက္္နက္္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး အစီအစဥ္၏ ညႊန္ၾကားေရးမႉးႏွင့္ ထိုအစီရင္ခံစာအား ပူးတြဲေရးသားသူ ရွန္ႏြန္ကီလီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

အေမရိကန္ႏွင့္ ႐ုရွားတို႔ သည္ ကမၻာေပၚ ရွိ န်ဴကလီးယား လက္္နက္္အားလုံး ၏ ရာခိုင္ႏႈန္း (၉၀) ေက်ာ္္ ကို ပိုင္ဆိုင္္ ထားၾကသည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ ႐ုရွားတို႔ အၾကား ရရွိထားေသာ န်ဴကလီးယားလက္နက္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးသေဘာ တူညီခ်က္္သစ္ New START သည္ ၂၀၂၁ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီတြင္ သက္တမ္းကုန္ဆုံးေတာ့မည္ဟု ကီလီက ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ကမၻာ့ အင္အားအႀကီး ဆုံးႏွစ္နိုင္ငံ အၾကား ရရွိထားေသာ ထိုသေဘာ တူညီခ်က္သည္ ၎တို႔၏ န်ဴကလီးယားလက္နက္ အေရအတြက္ကို စစ္ေအးကာလတြင္ ရွိထားေသာအေနအထားထက္ ေလၽွာ့ခ်ရန္ ရည္ရြယ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး ထိုသေဘာတူညီခ်က္၏အနာဂတ္သည္ မေရမရာျဖစ္ေနဆဲျဖစ္သည္။

(New START) သေဘာတူညီခ်က္္ အား သက္တမ္းတိုးရန္ သို႔မဟုတ္ သေဘာတူ ညီခ်က္သစ္ရရွိရန္အတြက္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ညႇိႏွိုင္းေဆြးေႏြးမႈ မ်ားသည္ တိုးတက္မႈမရရွိခဲ့ေၾကာင္း SIPRI မွ ပညာရွင္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့ၾကသည္။တ႐ုတ္ႏွင့္ အိႏၵိယတို႔က ၎တို႔လက္နက္္တိုက္္ မ်ား၏ အရြယ္အစားအား တိုးခ်ဲ႕ေနသည့္အခ်ိန္မွာပင္ န်ဴကလီးယားအင္အားႀကီးနိုင္ငံမ်ားက ၎တို႔၏န်ဴကလီးယား လက္္နက္္ မ်ား ေခတ္မီေစေရး ဆက္လက္ႀကိဳးပမ္းခဲ့ၾကသည္။

တ႐ုတ္သည္ ၎၏ န်ဴကလီးယား လက္္နက္္မ်ား‌ အလြန္အမင္း ေခတ္မီေစေရး အဆင့္ျမင့္မႈကို ႀကီးႀကီးမားမားလုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း၊ တ႐ုတ္္ သည္္ ကုန္းေၾကာင္း၊ ေရေၾကာင္းအေျချပဳ ဒုံးက်ည္မ်ားႏွင့္ န်ဴကလီးယား သယ္ေဆာင္နိုင္ေသာ ေလယာဥ္သစ္မ်ား ပါဝင္‌သည့္ န်ဴကလီးယား သုံးပြင့္ဆိုင္ဟု ေခၚေသာ တည္ေဆာက္မႈကို ပထမဆုံးအႀကိမ္ လုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း SIPRI က ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

န်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ား ေလ်ာ့ခ်ေရးအတြက္ မည္သည့္အနာဂတ္ေဆြးေႏြးပြဲတြင္မဆို ပါဝင္ရန္အတြက္ အေမရိကန္၏ တိုက္တြန္းမႈကို တ႐ုတ္က အႀကိမ္ႀကိမ္ပယ္ခ်ထားသည္။၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္မူ န်ဴကလီးယား ထိပ္ဖူးအေရအတြက္မွာမူ က်ဆင္းခဲ့သည္။ (၂၀၂၀) ျပည့္ႏွစ္အေစာပိုင္းတြင္ အေမရိကန္၊ ႐ုရွား၊ တ႐ုတ္၊ အိႏၵိယ၊ ပါကစၥတန္၊ ေျမာက္ကိုရီးယား၊ အစၥေရး၊ ၿဗိတိန္တို႔တြင္ န်ဴကလီးယား လက္နက္စုစုေပါင္း ၁၃၄၀၀ ရွိခဲ့သည္ဟု SIPRI က ခန႔္မွန္းခဲ့ၿပီး ၂၀၁၉ ခုႏွစ္ အေစာပိုင္းကထက္ ၄၆၅ ခု ေလ်ာ့နည္း ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ယင္းသည္ အေမရိကန္ႏွင့္ ႐ုရွားတို႔တြင္ အဓိကက်ဆင္းခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

New START သေဘာတူ ညီခ်က္၏ အနာဂတ္ မေရမရာျဖစ္ေနေသာ္လည္း အေမရိကန္ႏွင့္ ႐ုရွားတို႔သည္ ထိုသေဘာတူညီခ်က္အား လိုက္နာေနဆဲျဖစ္သည္။၂၀၁၉ ခုႏွစ္တြင္ ထိုႏွစ္နိုင္ငံစလုံး၏ န်ဴကလီးယားလက္နက္အေရအတြက္သည္ ထိုသေဘာတူညီခ်က္က အထူးသတ္မွတ္ထားသည့္ ကန႔္သတ္ထားမႈ၏ေအာက္တြင္ ရွိေနခဲ့ေၾကာင္း SIPRI ၏အစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ထိုႏွစ္ နိုင္္ငံစလုံးသည္ ၎တို႔၏န်ဴကလီးယားလက္နက္ထိပ္ဖူးမ်ား၊ ဒုံးက်ည္မ်ားႏွင့္ ေလယာဥ္မ်ားျဖင့္ ပို႔ေဆာင္သည့္စနစ္မ်ား၊ န်ဴကလီးယား လက္နက္မ်ား ထုတ္လုပ္သည့္အေဆာက္အအုံမ်ားအား အစားထိုးရန္ႏွင့္ ေခတ္မီေစေရး အဆင္ျမႇင့္တင္ရန္ အကုန္အ က်ခံၿပီး ခ်ဲ႕ထြင္ေသာ အစီအစဥ္မ်ားကို လုပ္ေဆာင္ေနၾကေၾကာင္း ထိုအစီရင္ခံစာတြင္ ေဖာ္ျပခဲ့သည္။

န်ဴကလီးယား မျပန႔္ပြားေရး သေဘာတူညီခ်က္္ သည္္ ယခုႏွစ္္ အတြင္း အႏွစ္္ (၅၀) ျပည့္ေျမာက္္ မည္ျဖစ္ၿပီး ကမၻာတစ္ဝန္း န်ဴကလီး ယား လက္နက္အေရအတြက္သည္ ၁၉၈၀ ျပည့္လြန္ႏွစ္မ်ား၏ အလယ္ပိုင္းကာလတြင္ ၇၀၀၀၀ အထိ အျမင့္မားဆုံးသို႔ ေရာက္ရွိခဲ့ၿပီးေနာက္္ ပိုင္း ျပန္လည္္ က်ဆင္း လာခဲ့ျခင္းျဖစ္္ သည္္။

crd:Eleven media