ႏိုင္ ငံ တကာ အသိုင္းအ ဝိုင္း ကို မထီမဲ့ျမင္ ျပဳေနေသာ တ႐ုတ္၏ လုပ္ရပ္မ်ား

အင္ အားႀကီးမားလာတဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ ဟိမႏၲာေတာင္ၾကား ကေန ကမာၻတဝွမ္းမွာ ပဋိပကၡေတြကို ဖန္တီး လာေန တယ္ လို႔ ႏိုင္ငံတကာ ပထဝီႏိုင္ငံေရးကို ေလ့လာသုံးသပ္သူေတြက ျမင္ၾကပါတယ္။ တ႐ုတ္အစိုးရဟာ မိမိကိုယ္ကို ယုံၾကည္မႈ ပိုရွိလာၿပီး ကမာၻတဝွမ္းက ပဋိပကၡေတြကို ဝင္ေရာက္ ပတ္သက္လာတာ ဟာလည္း တခ်ိန္က ကမာၻႀကီးရဲ႕ Super Power အျဖစ္ကေန ေနာက္ကို တျဖည္းျဖည္း ဆုတ္ခြါေနတဲ့ အေမရိကန္ရဲ႕ အေနအထားနဲ႔လည္း သက္ဆိုင္ေနတယ္လို႔ သုံးသပ္လို႔လည္း ရပါတယ္။

တခ်ိန္က အင္အားခ်ိနဲ႔တဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ သမၼတ ရွီက်င့္ပင္ ရဲ႕ လက္ထက္မွာ ကမာၻကို လႊမ္းမိုး ျခယ္လွယ္ဖို႔ အရင္က သုံးခဲ့တဲ့ ေျမာ္ျမင္ေတြးေတာေျပာဆိုတဲ့ သံတမန္ေရးကိုေတာင္မွ မသုံးေတာ့ဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ တဖက္ မွာေတာ့ အေမရိကန္ သမၼတ ေဒၚနယ္ထရမ့္ဟာ သူ႔ရဲ႕ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံေတြကို မိတ္ပ်က္ စိမ္းကားေအာင္ ျပဳလုပ္ ခဲ့တယ္။ စိတ္ဆိုးေဒါသထြက္ေအာင္ ျပဳမူခဲ့တယ္။ ၿပီးေတာ့ America First ဆိုတဲ့ ေပၚလစီကို ကမာၻကို ေျဗာင္ ခ်ျပေျပာဆိုခဲ့တယ္။ ေနာက္ၿပီး တ႐ုတ္နဲ႔ ကုန္သြယ္ေရး စစ္ပြဲကို ဆင္ႏႊဲၿပီး ကသိက ေအာက္ ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ခဲ့တယ္။

တ႐ုတ္ဟာ ဒီအခ်ိန္မွာေတာ့ သူ႔ရဲ႕ ကမာၻမွာ တည္ရွိ စိုးမိုးရမယ့္ ေနရာကို အခိုင္အမာ ေတာင္း ဆိုရမယ့္ အခ်ိန္ကို ေရာက္ၿပီလို႔ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္ေတြက ယူဆေၾကာင္း China Institute ရဲ႕ ဒါ႐ိုက္တာ ျဖစ္တဲ့ Steve Tsang က သုံးသပ္ေျပာဆိုပါတယ္။သေဘာကေတာ့ ဓါးအိမ္ထဲကဓါးကို ဆြဲထုတ္ျပသရမယ့္ အခ်ိန္ပဲလို႔ သမၼတႀကီး ရွီက်င့္ပင္ က ယူဆေနေၾကာင္း လန္ဒန္မွာ အေျခစိုက္တဲ့ School of Oriental and African Studies က တ႐ုတ္အေရး သုံးသပ္သူ Steve Tsang က ဆိုပါတယ္။

တ႐ုတ္ဟာ အိႏၵိယနဲ႔ ဟိမဝႏၲာေတာင္ၾကားမွာ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္ဖက္စလုံး ေသေၾကဒဏ္ရာရခဲ့ၾကတာေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ကို သူပိုင္တယ္လို႔ေႂကြးေၾကာ္ၿပီး သူတို႔ ေတာင္းထားတဲ့ ကြၽန္းေတြမွာ စစ္တပ္ရဲ႕ အင္အားကို ခ်ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ထိုင္ဝမ္နဲ႔ ဗီယက္နန္ ႏိုင္ငံအၾကားမွာ တ႐ုတ္က စစ္ေရးေလ့က်င့္မႈေတြျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုလုပ္တာကို ဗီယက္နမ္ ႏိုင္ငံက သံတမန္ ေရးရာ အရ ဆႏၵျပထုတ္ေဖာ္ခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္ ပင္တဂြန္ စစ္ဌာနခ်ဳပ္ကေတာ့ ဒီစစ္ေရးျပ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ဟာ ေဒသတြင္းမွာ မတည္မၿငိမ္ျဖစ္တာေတြ ပိုဆိုးလာမယ္လို႔ သတိေပးခဲ့ပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ အပတ္ကပဲ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံက ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ကို ေလယာဥ္ တင္ သေဘၤာ ၂ စီး ေစလႊတ္ခဲ့ပါတယ္။ဓါးထုတ္ၿပီး အင္အားျပေနတဲ့ တ႐ုတ္ဟာ သမိုင္းရန္သူျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံ ကိုလည္း ရန္စခဲ့တာကိုေတြ႕ရပါတယ္။ ဂ်ပန္ရဲ႕ East China Sea အေရွ႕တ႐ုတ္ပင္လယ္မွာ ၿပီးခဲ့တဲ့လက တ႐ုတ္ရဲ႕ ဗုံးက်ဲေလယာဥ္ေတြ ျဖတ္ပ်ံခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေနရာမွာလည္း လူမေနတဲ့ ကြၽန္းေတြကို တ႐ုတ္နဲ႔ ဂ်ပန္က သူပိုင္တယ္၊ ငါပိုင္တယ္ ဆိုၿပီး ေတာင္းဆိုေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ၿပီးေတာ့ အေမရိကန္ရဲ႕ မဟာမိတ္ ၾသစေၾတးလ်ကိုလည္း တ႐ုတ္ဟာ ႀကိဳးဝိုင္းထဲကို ဆြဲသြင္းခဲ့ပါတယ္။ ၾသစေၾတးလ်ဟာ ဝူဟန္မွာ ျဖစ္ခဲ့တယ္ ဆိုတဲ့ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကပ္ေရာဂါပိုးရဲ႕ ဇစ္ျမစ္ကို Investigate လုပ္ရမယ္ ေဖာ္ထုတ္ ရွာေဖြရမယ္လို႔ အေမရိကန္ႀကီးရဲ႕ ေလကို လိုက္ၿပီး တရားဝင္ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ (တ႐ုတ္ကေတာ့ ဒီလုပ္ ရပ္ဟာ သူ႔ကို အျပစ္တင္ဖို႔ သိကၡာခ်ဖို႔ လုပ္ေနတာလို႔ ျမင္ေနတာျဖစ္ပါတယ္)

ဒါကို အျပစ္ေပးတဲ့ အေနနဲ႔ တ႐ုတ္က ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံကို ဆန္ရွင္ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သူ႔ရဲ႕ ေရာင္းကုန္ပစၥည္းေတြ တင္ပို႔တာကို ပိတ္ပင္ခဲ့ၿပီး ရန္စတဲ့ စကားရပ္ေတြကို ပီကင္းက ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဓါးထုတ္ထားတဲ့ တ႐ုတ္ရဲ႕ ေဒါသဟာ ဒီမွာတင္ ရပ္မသြားဘဲ ကေနဒါဆီကို ဦးလွည့္သြားပါတယ္။တ႐ုတ္မွာ ဖမ္းမိထားတဲ့ ကေနဒါလူမ်ိဳး ၂ ဦးကို သူလွ်ိဳမႈနဲ႔ စြဲခ်က္တင္လိုက္ပါတယ္။ ဒီလိုလုပ္တာဟာ ကေနဒါမွာ Huawei ကုမၸဏီႀကီးရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းလူႀကီးကို ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားတာကို တုံ႔ျပန္လိုက္တာပဲလို႔ သုံးသပ္ၾကပါတယ္။

အေနာက္ႏိုင္ငံ အစိုးရေတြက Covid-19 ကို မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တာကို ေတြ႕ရတဲ့ တ႐ုတ္ဟာ သူ႔အတြက္ေတာ့ ေဆးေသာက္ၿပီး ဘုံေျမာက္သြားေစတယ္လို႔ တ႐ုတ္အေရး ေလ့လာတဲ့ University of Vienna က ပညာရွင္ Ling Li က ေထာက္ျပပါတယ္။တ႐ုတ္က ေဟာင္ေကာင္ အေရးကိုလဲ ပိုၿပီး ေသေသခ်ာခ်ာ ကိုင္တြယ္လာတာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ တ႐ုတ္က ေဟာင္ေကာင္မွာ သူေရးစြဲထားတဲ့ လုံၿခဳံေရး ဥပေဒသစ္ကို ျပဌာန္းလိုက္ပါတယ္။ ဒီလို ျပဌာန္းလိုက္တဲ့ အတြက္ ဆႏၵျပသူေတြကို အျပစ္ေပးဖို႔ ပိုၿပီး လြယ္ကူသြားေစတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ေဟာင္ေကာင္ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကိုလည္း ထိပါးေစႏိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုပ္ရပ္ကို ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက ဝိုင္းၿပီး ေဝဖန္တဲ့ အခါမွာ တ႐ုတ္ရဲ႕ ထိပ္တန္း အစိုးရ အရာရွိတဦးရဲ႕ တုန႔္ျပန္ခ်က္ကေတာ့ “ဒါဟာ ခင္ဗ်ားရဲ႕ အလုပ္မဟုတ္ဘူး” လို႔ ခပ္မာမာပဲ ျပန္ၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဝင္မရႉပ္ပါနဲ႔လို႔ ေျဖၾကားခဲ့တာပါ။မႏွစ္က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ Xinjiang ေဒသမွာ မြတ္ဆလင္လူမ်ိဳး ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ အေၾကာင္း ကို ႏိုင္ငံေပါင္း ၂၂ ႏိုင္ငံက ေဝဖန္ျပစ္တင္လိုက္တဲ့ အခါမွာ ပီကင္း က တုံ႔ျပန္လိုက္တာကေတာ့ ႏိုင္ငံေပါင္း ၃၇ ႏိုင္ငံက တ႐ုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ anti-terrorism မဟာဗ်ဴဟာကို အၾကမ္းဖက္မႈ တုံ႔ျပန္ေရး ေထာက္ခံခဲ့ပါတယ္လို႔ ျပန္လည္ ေထာက္ျပ ခဲ့ပါတယ္။

ႏိုင္ငံတကာမွာ တ႐ုတ္ရဲ႕ ဒီလို လုပ္ရပ္ေတြကို ေလ့လာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ သူဟာ သူ႔ရဲ႕ ၾသဇာ အာဏာ နဲ႔ Global Power ကို ပိုၿပီးလက္ခေမာင္း ခတ္ျပမယ္လို႔ သုံးသပ္ၾကပါတယ္။အိႏၵိယ၊ ဂ်ပန္၊ ထိုင္ဝမ္၊ ဗီယက္နမ္ အပါအဝင္ အာရွမွာ တ႐ုတ္ ရဲ႕ အိမ္နီးခ်င္းေတြက ဓါးထုတ္ထားတဲ့တ႐ုတ္ႀကီးရဲ႕ ေျခလွမ္းေတြကို သတိထားေစာင့္ၾကည့္ေနရခ်ိန္ဆိုရင္မမွားပါဘူး။

[AFP သတင္းဌာန ရဲ႕ China taking on more conflict around world ကို ဆီေလွ်ာ္ေအာင္ ဘာသာျပန္ဆိုထားျခင္း ျဖစ္သည္။]

Nicholas Cassidi