ေပါက္ေဖာ္ႀကီးရဲ႕ ကမာၻပါတ္ အႏိုင္က်င့္မူကို ေပၚတင္ႀကီး သြားၿဖဲ ၊ မာန္ဖီျပ လိုက္ တဲ့ အေမရိကန္

ခုဆိုရင္ ေရတပ္အုပ္စု ေလယဥ္တင္သေဘၤာ ႏွစ္စီး မိုင္ ( ၉၀၀ ) ေက်ာ္ ျဖတ္ေမာင္း ျပေနတယ္.. အေမရိကား ေရတပ္အုပ္စု ( ၂ ) အုပ္စု ထြက္တာ လို႔ ဆိုရေပမယ္.. ေရတပ္အုပ္စု တစု ေလယဥ္တင္သေဘၤာ တစီးထြက္ၿပီ ဆိုရင္..

(၁) နယူး ကလီးယား ေရငုပ္ သေဘၤာ (၄) စီး.. ၊ (၂) ေဘးရံ (destroyer) သေဘၤာ (၂) စီး၊ (၃) free gate စစ္သေဘၤာ (၂) စီး၊ (၄) ဆီတင်သင်္ေဘာ ေနာက်ရံ

ေလယဥ္တင္သေဘၤာက ဆီမလို.. နယူးကလီးယားနဲ႔ သြားတယ္.. ေလယဥ္ဆီကိုေတာ့ ေနာက္ရံ ဆီတင္သေဘၤာေတြက သယ္လာတယ္.. ေလယဥ္တင္သေဘၤာတစီးမွာ တိုက္ေလယဥ္ အနည္းဆုံး (၈၀) ေက်ာ္ပါတယ္.. က်န္တဲ့ electronic warfare ေလယဥ္.. ကင္းေထာက္ေလယဥ္.. ေရဒါဂန္ကာ.. ဗလာဗလာဗလာ ေတြ အမ်ားႀကီးေပါ့ဗ်ာ.. အဲ့ေတာ့ အဲ့ဒီေရတပ္အုပ္စု သေဘၤာတစီးကို ၾကက္မႀကီးလို ဝန္းရံၿပီး ထြက္လာတာကို “one fleet” လို႔ေခၚတယ္..

အုပ္စု တစု one fleet ဟာ ႏိူင္ငံတခု ကို ဖ်က္ဆီး လိုက္ လို႔ရတယ္..အီရတ္ကို တိုက္တုန္းက အမွတ္ (၆) ေရ တပ္မေတာ္ အုပ္စုတစု “one fleet” နဲ႔ပဲ တိုက္သြားတာျဖစ္တယ္.. ဒီေတာ့ အခု တ႐ုတ္ျပႆနာ မွာ..ႏိူင္ငံတကာပိုင္ ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ ကို တ႐ုတ္က ဘာ အေၾကာင္းျပခ်က္မွ မရွိပဲ သူပိုင္တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္.. အဲ့ေလာက္ ဧရိယာ ႀကီးမားက်ယ္ျပန႔္တဲ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ႏိူင္ငံတကာပိုင္ ပင္လယ္ျပင္ႀကီး ကို..သူ (တ႐ုတ္) ပိုင္တယ္ လို႔ ဆိုျခင္းဟာ.. freedom of navigation လို႔ေခၚ တဲ့ ႏိူင္ငံတကာ သေဘာတူညီခ်က္ျဖင့္ စာခ်ဳပ္ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ျခင္း ကို ခ်ိဳးေဖာက္တာ ပဲျဖစ္တယ္..

ဥပမာ အားျဖင့္..
အေမရိကန္ (၁) ပင္လက္နက္ black sea နဲ႔ ေျမထဲ ပင္လယ္ၾကား (တူရကီပိုင္ေျမႀကီးကို ျဖတ္ထားတဲ့.. ေရလက္ၾကား(၂) မက္လကာေရလက္ၾကား (စကၤာပူနဲ႔ မေလးရွား ေရလက္ၾကား)(၃) Gibralter ဂ်ီဘရက္တာ ေရလက္ၾကား (ဥေရာပ အစြန္းဖ်ား စပိန္ႏိူင္ငံနဲ႔ အာဖရိကား ေမာ္ရကိုႏိူင္ငံၾကား ေရလက္ၾကား)

စသျဖင့္ေပါ့ေနာ္..အဲ့ လို သဘာဝျဖစ္စဥ္ အတိုင္း နဂိုလ္ မူလ တည္ရွိေနတဲ့ ေရလက္ၾကားမွန္ သမွ် ကို.. မည္သည့္ႏိူင္ငံက မဆို ဘယ္သေဘၤာမဆို ဘာအခေၾကးေငြ ေပးစရာမလို ျဖတ္သန္း ျဖတ္ေမာင္းပိုင္ခြင့္ ရွိပါ တယ္လို႔.. freedom of navigation စာခ်ဳပ္မွာ ႏိူင္ငံတကာက သေဘာတူညီစြာ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၾကတာျဖစ္တယ္..

ဒါကို တ႐ုတ္က ေျဗာင္ႀကီးခ်ိဳးၿပီး ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ ကို မည္သည့္ႏိူင္ငံကမ ဆို ေလယဥ္မ်ား သေဘၤာမ်ား ျဖတ္ေမာင္းခဲ့ရင္ တ႐ုတ္ကို ႀကိဳတင္အေၾကာင္းၾကားရမယ္ ဆိုၿပီး စ, လုပ္လာတယ္.. ဒီလို လုပ္ေဆာင္တဲ့ တ႐ုတ္ရဲ႕အမူအက်င့္ဟာ ေဘးပတ္ဝန္းက်င္ အိမ္နီးနားခ်င္း ႏိူင္ငံေတြကို ငါအေကာင္ႀကီးတယ္ဆိုၿပီး မတရားအႏိူင္က်င့္တာလို႔ ဆိုရပါမယ္..ေတာင္တ႐ုတ္ပင္လယ္ South China Sea ကို Yello Sea လို႔လဲ ေခၚၾကပါေသးတယ္.. ဒီေတာ့ အေမရိကားက.. ယၡင္က ကင္းေထာက္ေလယဥ္ ဗုံးက်ဲေလယဥ္ ေတြ ျဖတ္ေမာင္းျပခဲ့တယ္..

သေဘာကေတာ့ ဂ႐ုမစိုက္ဘူးေပါ့ဗ်ာ.. ခုဆိုရင္ ေရတပ္အုပ္စု ႏွစ္အုပ္စု “ two fleets ” ၾကက္မအုပ္ႀကီး ( ၂ ) အုပ္ မိုင္ ( ၉၀ ) ေက်ာ္ ျဖတ္ေမာင္းျပေနၿပီျဖစ္တယ္.. ဒါဟာ ဒီဖက္ စစ္ေအးအလြန္ကာလမွာ အႀကီးမားဆုံး စစ္ေရးျပမူပဲ.. သေဘာကေတာ့ “ ဒါဟာ မင္းပိုင္တာမဟုတ္ဘူး ”

freedom of navigation စာခ်ဳပ္အရ ႏိူင္ငံတကာပိုင္ ျဖစ္တယ္ဆိုတာ ကို အေမရိကားက ေပၚတင္ျပသတာ ပဲျဖစ္တယ္..“ ပစ္ရဲရင္ ပစ္ၾကည့္ေလ ” ဆိုတဲ့ သေဘာေပါ့ဗ်ာ..ဒါကို gun-boat diplomacy လို႔ ေခၚ ပါတယ္..

Minthura Wynn