႐ုရွားထက္ပိုစိတ္ခ်ရတဲ့ တ႐ုတ္ ကိုဗစ္ ကာကြယ္ေဆး ႏွင့္ FDA က အသုံးျပဳခြင့္ ေပးေတာ့ မည့္ အေမရိကန္ ကိုဗစ္ ကာကြယ္ေဆး

Covid-19 ကာကြယ္ေဆး ဘယ္ေတာ့ရမွာလဲ..?

နိုဝင္ဘာလ ၃ ရက္ေန႔ အေမရိကန္ သမၼတေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္ခင္ အေမရိကန္ FDA ကေန ကာကြယ္ေဆး တစ္ခုခုကို အနည္းဆုံး emergency authorisation အေရးေပၚ အသုံးျပဳခြင့္ေပးမွာ ေသခ်ာသေလာက္ရွိပါတယ္။

ကာကြယ္ေဆး ၿပိဳင္ဆိုင္မႈမွာ အဓိက ႏွစ္အုပ္စုကြဲပါတယ္။ (၁) ပိုမိုစိတ္ခ်ရတဲ့ ကာကြယ္ေဆးကို ထုတ္လုပ္ခ်င္တဲ့ အေနာက္နိုင္ငံေတြနဲ႔။ (၂) ကာကြယ္ေဆးရၿပီ ဆိုၿပီး လက္ဦးမႈယူေၾကညာခ်င္တဲ့ တ႐ုတ္နဲ႔ ႐ုရွားတို႔ျဖစ္ပါတယ္။

႐ုရွားရဲ့ကာကြယ္ ေဆးက ကမၻာ့ပထမဆုံးလို႔ ထေၾကညာၿပီး ေသခ်ာစမ္းသပ္မႈ သက္ေသမျပနိုင္တဲ့အတြက္ ယုံၾကည္တဲ့သူ အလြန္နည္းေနပါတယ္။ ႐ုရွားထက္ပိုမို ယုံၾကည္စိတ္ခ်ရတာက တ႐ုတ္ရဲ့ကာကြယ္ေဆးပါ။ တ႐ုတ္က phase 3 မွာ လူေထာင္နဲ႔ခ်ီၿပီး တကယ္စမ္းသပ္ပုံရပါတယ္။

ဒီပြဲမွာ တ႐ုတ္က အရင္ပန္းဝင္သြား မယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုရင္ ေနာက္ဆုံးအဆင့္ Phase 3 ေရာက္ေနတဲ့ ကာကြယ္ေဆး (၇)မ်ိဳးမွာ တ႐ုတ္က ေလးမ်ိဳး ပါဝင္ၿပီးအမ်ားဆုံးျဖစ္ေနလို ႔ျဖစ္ပါတယ္။ တ႐ုတ္ရဲ့ကာကြယ္ေဆးကို ဆင္းရဲတဲ့ နိုင္ငံေတြက ထုံးစံအတိုင္းအားထားရမယ့္သေဘာကို ျမင္ေနရပါတယ္။

ကမၻာမွာ ကာကြယ္ေဆး ဘယ္ႏွစ္မ်ိဳးေလာက္ စမ္းသပ္ေနသလဲ?

WHO ရဲ့စာရင္းအရ Covid ကာကြယ္ေဆး သုေသသနလုပ္ေနတဲ့ အဖြဲ႕ေပါင္း ၁၇၀ ေက်ာ္ေလာက္ ရွိပါတယ္။ ေနာက္ဆုံးအဆင့္ Phase 3 ေရာက္ေနတာ ၇ မ်ိဳး။ Phase 2 ေရာက္ေနတာ ၁၅ မ်ိဳး။ Phase 1 ေရာက္ေနတာ ၂၅ မ်ိဳးနဲ႔။ စႀကိဳးစားေနတဲ့ Pre-clinical က ၁၃၉ မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ကိုယ့္ဟာ ကိုယ္ေအာင္ျမင္ၿပီလို႔ထေၾကညာထားတဲ့ ႐ုရွားကကာကြယ္ေဆးက တစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။

အခု ပိုမိုစိတ္ခ် ရတဲ့ အေနာက္အုပ္စုရဲ့ ကာကြယ္ေဆး (၃) မ်ိဳးအေၾကာင္းအရင္ ေျပာပါမယ္။ အေမရိကန္က Moderna ရယ္၊ ေအာက္စဖို႔တကၠသိုလ္နဲ႔ AstraZeneca ရယ္၊ Pfizer/BioNTech ရယ္ က အေနာက္အုပ္စုရဲ့ ထိပ္ဆုံးကေျပးေနတဲ့ သုေသသန (၃) ဖြဲ႕ျဖစ္ပါတယ္။

အဲ့ဒီအထဲက တစ္ခုခုကို မၾကာခင္ ႏွစ္လအတြင္းမွာ အေမရိကန္ FDA က အေရးေပၚသုံးခြင့္ျပဳမယ့္ပုံရွိပါတယ္။ အေမရိကန္ကအခုမွ အေရးေပၚသုံးခြင့္ျပဳဖို႔ ေသခ်ာစဥ္းစားေနေပမယ့္ ႐ုရွားနဲ႔ တ႐ုတ္က သူတို႔နိုင္ငံအတြင္း အေရးေပၚအသုံးျပဳခြင့္ျပဳၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ FDA က ကာကြယ္ေဆးတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးကို အေရးေပၚခြင့္ျပဳမယ့္သေဘာၾကားရတာနဲ႔ အေတာ္မ်ားမ်ားကေဝဖန္ၾကပါတယ္။

ဩဂတ္စ္လ ၃၀ ရက္ေန႔က အေမရိကန္ FDA ရဲ့အႀကီးအကဲ Stephen Hanh ရဲ့အေျပာအရ သမၼတေဒၚနယ္ထရမ့္ရဲ့ နိုင္ငံေရးဖိအားနဲ႔မဆိုင္ပဲ Covid ေၾကာင့္ ထိခိုက္မႈမ်ားနိုင္ေျခရွိတဲ့လူေတြအတြက္ အေရးေပၚခြင့္ျပဳေပးဖို႔ စဥ္းစားေနတာျဖစ္ပါတယ္တဲ့။ ၿပီးခဲ့တဲ့မတ္လတုန္းက သမၼတထရမ့္ရဲ့ဖိအားေပးမႈေၾကာင့္ hydroxychloroquine ကို Covid အတြက္ အေရးေပၚအသုံးျပဳခြင့္ေပးခဲ့ရာက ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးျပႆနာေတြေပၚခဲ့လို႔ ဇြန္လထဲမွာ အေရးေပၚအသုံးျပဳခြင့္ ျပန္႐ုပ္သိမ္းခဲ့ရပါတယ္။

Stephen Hanh က ေသြးရည္ၾကည္ကုထုံးကိစၥတုန္းကလည္း Covid လူနာ အေယာက္ ၁၀၀ မွာ ၃၅ ေယာက္ကို ထိေရာက္စြာကုသေပးနိုင္တယ္လို႔ ဆိုေပမယ့္ ကၽြမ္းက်င္သူေတြက ၁၀၀ မွာ ၅ ေယာက္သာ တကယ္ထိေရာက္မႈရွိတယ္လို႔ ဆိုေနၾကပါတယ္။

အခု Stephen Hanh ေျပာတာက သူတို႔အေမရိကန္ FDA အေနနဲ႔ တာဝန္ရွိသူေတြက ေကာင္းက်ိဳးဟာဆိုးက်ိဳးထက္သာတယ္ထင္ရင္ မူလအဆင့္ေတြေက်ာ္ၿပီး အေရးေပၚသုံးခြင့္ခ်ေပးလိုက္မွာျဖစ္ပါတယ္တဲ့။

အဲ့ဒီသတင္းလည္းၾကားေရာ WHO က သိပၸံပညာရွင္ခ်ဳပ္ Chief scientist ျဖစ္သူ Dr Soumya Swaminathan က စိုးရိမ္ေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုလာပါတယ္။ “ကာကြယ္ေဆးတစ္ခုကို အသိအမွတ္ျပဳေတာ့မယ္ဆိုရင္ ေသေသခ်ာခ်ာအျပည့္အဝေလ့လာစမ္းသပ္မႈလုပ္ၿပီးမွ အသိအမွတ္ျပဳၾကပါ” တဲ့။ “ဒါဟာေပါ့ေပါ့ဆဆလုပ္လို႔ရတဲ့ကိစၥမဟုတ္ပါဘူး။ အလြန္ႀကီးမားျပင္းထန္တဲ့ဆိုးက်ိဳးမ်ိဳးရင္ဆိုင္ရနိုင္ပါတယ္” တဲ့။

တ႐ုတ္ျပည္ကေတာ့ ဘယ္သူဘာေျပာေျပာ ျပည္တြင္းမွာစသုံးေနပါတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့အပတ္က ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင္ငံကို သြားတဲ့ေလယာဥ္ထဲမွာ တ႐ုတ္နိုင္ငံသားေတြဟာ တ႐ုတ္လုပ္ Covid ကာကြယ္ေဆးထိုးထားလို႔ ပါပူအာနယူးဂီနီက ျပန္လႊတ္လိုက္ပါတယ္။ အဲ့ဒီကာကြယ္ေဆးကေန ဘာျပႆနာေပးလာမလဲ မေသခ်ာလို႔ ျပန္လႊတ္လိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါဟာဘာကိုျပသလဲဆိုရင္ နိုင္ငံအားလုံးဟာ WHO က အသိအမွတ္ျပဳမယ့္ကာကြယ္ေဆးကို ေမၽွာ္လင့္ေနၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ အေမရိကန္ကလည္း အခုအေျခအေနအရ ေနာက္ႏွစ္လအတြင္းမွာ FDA က Covid ကာကြယ္ေဆး (၃) မ်ိဳးထဲက တစ္မ်ိဳးကို ခြင့္ျပဳမလား၊ (၃) မ်ိဳးစလုံး အေရးေပၚခြင့္ျပဳမလား တစ္ခုခုေတာ့လုပ္ဖို႔ရွိေနပါတယ္။ Phase 3 ေရာက္ေနတဲ့ ကာကြယ္ေဆးအားလုံးဟာ ေအာင္ျမင္သလားမေအာင္ျမင္သလား ဒီႏွစ္မကုန္ခင္မွာ ကြဲကြဲျပားျပားသိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ FDA က အေရးေပၚခြင့္ျပဳမယ့္ေဆးကို အားလုံးေစာင့္ၾကည့္ေနမွာ ေသခ်ာပါတယ္။ ေနာက္တစ္လေလာက္ဆိုရင္ ကာကြယ္ေဆးအေျခအေနဟာ ပိုၿပီးရွင္းရွင္းလင္းလင္းသိလာမွာမို႔ ဆက္လက္ေစာင့္ၾကည့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Richard Myo Thant (1-September-2020)
https://www.facebook.com/richard.myothant