COVID-19 ဟာ ဘယ္ေလာက္ကူးစက္ လြယ္သလဲ ေဟာင္ေကာင္ ဇီဝေဗဒပညာရွင္ရဲ႕ ေတြ႕ရွိခ်က္ အေသးစိတ္

covid က လူမ်ိဳးဘာသာပါတီမေ႐ြး ထိေတြ႕သူမွန္သမွ်ကို ေမႊေဆာ္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ အျပစ္တင္တာေတြ ရပ္ၾက ပါလို႔ တိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။ ေၾကာက္လန႔္ေနလို႔လည္း အက်ိဳးမရွိပါ။ အတင့္ရဲအထင္ေသးၿပီး စည္းကမ္းပ်က္ရင္လည္း မိမိေရာ၊ မိသား စုအျပင္ အကုန္လုံးကို ထိခိုက္ဆုံးရႈံးမႈျဖစ္ေစပါလိမ့္မယ္။ Covid ဟာ မီးလိုပဲ ကူးစက္လြယ္ပါတယ္။ ထိခိုက္ဆုံးရႈံးမႈေတြျဖစ္ေစပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဆက္မကူးစက္ဖို႔ ညီၫြတ္စြာနဲ႔ႀကိဳးစားၾကဖို႔ ဝိုင္းဝန္းႀကိဳးပမ္းၾကရေအာင္ပါ။ Covid ကာလအတြင္း mask တပ္ပါဆိုတာ ထင္ သေလာက္မလြယ္ပါ။ ဒီအေၾကာင္းကို လက္ေတြ႕က်က် ေနာက္မွ ဆက္ေဆြးေႏြးပါမယ္။

Covid ဟာ ဘယ္ေလာက္ကူးစက္လြယ္သလဲခဏခဏေမးၾကလို႔ ေဟာင္ေကာင္မွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ ကိစၥတစ္ခုကို နမူနာတင္ျပပါ့မယ္။ၿပီးခဲ့တဲ့ ဇြန္လတုန္း က ေဟာင္ေကာင္မွာ လူေနအိမ္ရာတစ္ခုကေန လူေပါင္းမ်ားစြာေ႐ႊ႕ေျပာင္းခဲ့ရပါတယ္။ ေဟာင္ေကာင္ရဲ႕ Sha Tin ဒိစႀတိတ္ရွိ Lek Yuen Estate မွာ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။ အဲ့ဒီအိမ္ရာမွာ Covid ဘယ္လိုကူးစက္ျပန႔္ႏွံ႔ခဲ့သလဲကို ေသခ်ာအေျဖရွာမရျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေဟာင္ ေကာင္တကၠသိုလ္က ပါေမာကၡေဒါက္တာ Yuen Kwok Yung ျပန္ေျပာသမွ်ကို ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။သူေျပာတဲ့အထဲမွာ တိုက္ခန္း ေတြ တည္ေနပုံကို လုံးဝမရွင္းလင္းပါ။

အဲ့ဒီအိမ္ရာရဲ႕ တိုက္နံပါတ္ ၁၂ ရွိ အိမ္ခန္း ၃ ခန္းက လူ ငါးေယာက္နဲ႔ တိုက္နံပါတ္ ၁၀ က လူတစ္ ေယာက္မွာ ေတြ႕ခဲ့တာပါ။ အဲ့ဒီ လူေန တိုက္ခန္းတြဲေတြထဲက အသက္ ၃၄ ႏွစ္အ႐ြယ္အမ်ိဳးသမီးတစ္ေယာက္မွာ Covid စေတြ႕ပါတယ္။ သူ က patient zero ပါ။ အဲ့ဒီအသက္ ၃၄ ႏွစ္အမ်ိဳးသမီးေနတဲ့ တိုက္ခန္းရဲ႕အေပၚ ထပ္က အလႊာ ၈ မွာေနတဲ့ အထပ္တူၿပီး ။အိမ္နံပါတ္ မတူညီတဲ့ တိုက္ခန္းနံပါတ္ႏွစ္ခုက လူ ၂ ေယာက္မွာ Covid ထပ္ျဖစ္ပါတယ္။ေအာက္ထပ္က အသက္ ၃၄ ႏွစ္အမ်ိဳးသမီးဆီ ကေန အေပၚထပ္က အိမ္ႏွစ္အိမ္ကို ေရာဂါကူးစက္စ ရာက အဲ့ဒီအမ်ိဳးသမီးက ဟင္းခ်က္ရင္း exhaust fan လို႔ေခၚတဲ့ အေညႇာ္ထုတ္တဲ့ ပန္ ကာကေန မႈတ္ထုတ္တဲ့ ေလေတြကေန။

ကူးစက္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ပါေမာကၡေဒါက္တာ Yuen Kwok Yung က အိမ္သာပိုက္ကေန ကူးမကူးစတာေတြကို အကုန္လိုက္စစ္ ပါသတဲ့။ သူက microbiology ပါေမာကၡျဖစ္ၿပီး ေဟာင္ေကာင္ရဲ႕ကူးစက္ေရာဂါဆိုင္ရာ အႀကံေပးအဖြဲ႕ထဲမွာပါပါတယ္။ေအာက္ထပ္ကေန အေပၚထပ္က အိမ္ခန္းႏွစ္ခန္းကို ကူးသြားဖို႔ တစ္ခုတည္းေသာျဖစ္ႏိုင္ေျခက မီးဖိုေခ်ာင္က kitchen exhaust fan ကေန အဲ့ဒီအမ်ိဳးသမီး ဟင္းခ်က္ေနခ်ိန္ သူ႔ဆီကေလက ျပင္ပကိုေရာက္သြားမယ္။ ေလကပူေနေတာ့ အေပၚကိုတက္မယ္။ တိုက္ျပင္ပကေလက တိုက္ခန္းဖက္ တိုက္ေနေတာ့ အေပၚထပ္ကို ကူးသြားတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါသတဲ့။

အဲ့ဒီကိစၥမွာ အဲ့ဒီေရာဂါစျဖစ္တဲ့အမ်ိဳးသမီးဟာ တိုက္ခန္းအျပင္ ထြက္ မထြက္ ထည့္မေျပာထားပါဘူး။ အကယ္လို႔ Home quarantine ဝင္ေနလို႔ အိမ္အျပင္မထြက္ပဲ အေပၚထပ္ကလူေတြကိုကူးစက္ခဲ့ရင္ ပါေမာကၡ Yuen ေျပာသလို မီးဖိုေခ်ာင္က ေလထုတ္တဲ့ပန္ကာက ကူးဖို႔မ်ားပါတယ္။က်ေနာ္ကေတာ့ အဲ့ဒီယူဆခ်က္ကို အခုထိလုံးဝဘဝင္မက်ေသးပါ။ ဓာတ္ေလွခါးခလုတ္ေတြကေနျဖစ္ျဖစ္၊ ေလွခါး လက္ရမ္းေတြကျဖစ္ျဖစ္ ကူးစက္တာပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ယူဆပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ Covid က ကူးစက္ဖို႔လြယ္တာသိရေအာင္အားလုံးကို ျပန္မွ်ေဝတာျဖစ္ပါတယ္။ဓာတ္ေလွခါးသုံးရင္ mask တပ္ၾကပါ။ ခဏေလးအမႈိက္ထြက္ပစ္တာဆိုၿပီး mask မတပ္လို႔မရပါ။

ဓာတ္ေလွခါးပဲသုံးသုံး။ အငွားကားပဲငွားစီးစီး တံခါးလက္ကိုင္ေတြ ခလုတ္ေတြက အင္မတန္ကူးစက္လြယ္တဲ့ေနရာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ႐ုံးမွာ လည္း အမ်ားသုံးမီးခလုတ္ေတြ၊ အိမ္သာပိုက္ေခါင္းေတြ၊ ခြက္ေတြ၊ တံခါးလက္ကိုင္ေတြ၊ ဘုေတြက ကူးစက္အလြယ္ဆုံးျဖစ္ပါတယ္။ အခု ေလးတင္ပဲ က်ေနာ့္အသိတစ္ေယာက္က ဖုန္းဆက္ၿပီး ဘယ္သူေတာ့ျဖင့္ Covid positive ျဖစ္လို႔ ေျပာခ်ိန္မွာ က်ေနာ့္အသိထဲက ေတာင္ ပါလာတာကို သတိျပဳမိပါတယ္။ ဘယ္သူေတာ့ပါသြားၿပီလို႔ေျပာတဲ့အခ်ိန္မွာ အခ်ိန္မေ႐ြးအထုပ္ျပင္ခ်ိန္မရပဲ ပါသြားႏိုင္တာကို သတိျပဳ မိလိုက္ပါတယ္။Covid ဟာ က်ေနာ္တို႔ႏိုင္ငံထဲကို တကယ္ကို ဝင္ေမႊေနပါၿပီ။

က်ေနာ္တို႔ျပည္တြင္းကို ဝင္ခဲ့ၿပီဆိုတာနဲ႔ စည္းကမ္းရွိစြာေနထိုင္ျခင္းနဲ႔ အခ်ိန္မီထိန္းမွရပါေတာ့မယ္။ ျမန္မာျပည္ဟာ Covid ပဲၿပီးသလို လိုနဲ႔ Covid ကို အထင္ေသးခဲ့သမွ် Covid က သက္ညႇာေပးမွာမဟုတ္ပါဘူး။ တစ္ခ်ိန္တုန္းက ေဟာင္ေကာင္ကေဟာ္တယ္တစ္ခုမွာ SARS ကူးၿပီးလူေတြေသၾကတာကို က်ေနာ္ေရးဖူးပါတယ္။က်ေနာ္ေျပာလိုတာက အခုအခ်ိန္မွာ သတိေသခ်ာထားၿပီး ဆက္မျပန႔္သြား ေအာင္ အားလုံးညီညီၫြတ္ၫြတ္နဲ႔ စည္းကမ္းရွိစြာဝိုင္း ကာကြယ္မွရပါေတာ့မယ္။ ေရာဂါပိုးအခုထက္ပိုျပန႔္ၿပီး အိႏၵိယ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္တို႔လို အျဖစ္ခံမလား။ ညီၫြတ္စြာနဲ႔ ဆက္မျပန႔္ေအာင္ထိန္းၿပီး ကြင္းဆက္ျဖတ္ယူမလား ေ႐ြးရပါမယ္။

စီးပြားေရးကလည္း အေရးႀကီးတာမို႔ အေျခအေနထပ္ဆိုးမသြားေအာင္ အခ်ိန္မီထိန္းခ်ဳပ္ရပါေတာ့မယ္။ စီးပြားေရးထိခိုက္မႈ နည္းေအာင္ လည္း ထည့္စဥ္းစားေနရပါၿပီ။ အခုအခ်ိန္မွာ မ႐ိုးသားမႈေတြဘာညာနဲ႔ ေတြးမေနၾကပဲ အားလုံးညီၫြတ္စြာနဲ႔ ဝိုင္းၿပီး ဆက္မပြားဖို႔ထိန္း ၾကပါလို႔ တိုက္တြန္းပါရေစခင္ဗ်ား။

Richard Myo Thant (1-September-2020)

https://www.facebook.com/richard.myothant