ကမာၻ႔ၾကင္နာမႈ အကင္းမဲ့ဆုံး ေထာက္လွမ္းေရး အဖြဲ႕ ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံကို မွ သြားၿပီး စိန္ေခၚမိ တဲ့ တူရကီ ရဲ႕ ကံၾကမၼာ( သို့ ) အိပ္ေနတဲ့ေႁမြေဟာက္ ကို ေခါင္းသြားပုတ္တဲ႕ တူရကီ ရဲ႕ ေျမထဲပင္လယ္ထဲ က ရန္သူအသစ္

အစၥေရး နဲ႔ ယူေအအီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရး စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ၿပီး သံတမန္ဆက္သြယ္ လိုက္တာ မွာ တူရကီဟာ အႀကီးမားဆုံး နစ္နာသူျဖစ္လာ ပါတယ္။ အေမရိကန္က ပြဲစားလုပ္တဲ့ အစၥေရးယူေအအီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရးစာခ်ဳပ္ ကို ေဆာ္ဒီကလည္းေနာက္ကေန ေထာက္ပံ့ထားတယ္ လို႔ သိ ရပါတယ္ ေဆာ္ဒီဟာ ေဒသထဲ မွာ တည္ၿငိမ္မႈနဲ႔ ေပါင္းစည္းညီၫြတ္ တဲ့ အေနအထားကို ဖိတ္ေခၚလာတာ ပါပဲ။

သို႔ေသာ္ ဒီလိုေဆာင္႐ြက္မႈေပၚ မွာ ဘုံးဘုံးလဲသလို အရႈိက္ထိသြားတာက တူရကီပါ တူရကီ ကို ႐ူးသြပ္ေနတဲ့ သမၼတက ဦးေဆာင္ေနပါတယ္ ။

အစၥလာမ္ကမာၻမွာ ဆရာႀကီးလုပ္ဖို႔ရည္မွန္းခ်က္ႀကီးေန တဲ့ တူရကီ ဟာ အခုထိဘာမွေပါက္ေပါက္ေျမာက္ေျမာက္ျဖစ္မလာေသး ပါဘူး ။ တူရကီဟာ အာရပ္ကမာၻကို အာဏာေလ်ာ့ပါး ေစခ်င္တာပါ ေျမထဲပင္လယ္အေရွ႕ျခမ္း ကို သူက လႊမ္းမိုးခ်င္ေန ပါတယ္ ဒီလိုလႊမ္းမိုး ဖို႔ အစၥေရးကို အအားေပးမထား ပဲ ရန္ေတြဝိုင္းေနမွျဖစ္မယ္ ဆိုတဲ့ အယူအဆရွိသူပါ ။

ဒီေတာ့တူရကီ ဟာ ပါလက္စတိုင္းေတြ ကို လက္နက္ ခဲယမ္းေထာက္ပံ့ ပါတယ္ ၿပီးေတာ့ပါလက္စတိုင္းဖက္ကရပ္တည္ ပါတယ္ ။ လစ္ဗ်ား မွာလည္း ဝင္ေႏွာက္ေန ရပါတယ္ တူရကီသမၼတ အာဒိုဂန္ဟာ မြတ္စလင္မ္ကမာၻမွာ တမန္ေတာ္ နတ္သား ( Khalifa )ခါလီဖာလို ျဖစ္ခ်င္ေနတဲ့သူလို႔ေစာင္းေျမာင္း သမုတ္ထားၾကပါတယ္ ။

သူဟာ အစၥေရး နဲ႔ ယူေအအီး ၿငိမ္းခ်မ္းေရး စာခ်ဳပ္ကို အရင္ဆုံးစၿပီးရႈတ္ခ်ေျပာဆိုခဲ့သူပါ ယူေအအီးနဲ႔သံတမန္အဆက္အဆံျဖတ္ေတာက္ဖို႔အထိေတာင္ ၿခိမ္းေျခာက္ခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္ “ႏိုင္ငံျခားေရး ကိုေျပာထားၿပီ အဘူဒါဘီအစိုးရနဲ႔ သံေရးတမန္ေရးေတြဆိုင္းထားမယ္ ဒါမွမဟုတ္ က်ဳပ္တို႔သံအမတ္ကို ျပန္ေခၚရလိမ့္မယ္” လို႔ေႂကြးေက်ာ္ခဲ့တယ္ ။ တူရကီဆိုတာဟာ အစၥေရးနဲ႔သူ႔ရဲ႕ေထာက္လွမ္းေရး ေမာ့ဆက္အဖြဲ႕ ရဲ႕ ရန္သူအသစ္ျဖစ္လာ ပါတယ္ ။

ဆီးရီးယား နဲ႔လစ္ဗ်ားတို ႔မွာ ကိုယ္စားလွယ္စစ္ပြဲ Proxy war ေတြအျပန္အလွန္ဆင္ႏႊဲတယ္ ဂရိကိုလည္းေႏွာက္ ယွက္တယ္ ။ တူရကီဟာအေနာက္ႏိုင္ငံေတြကို ရန္စခဲ့တယ္ အခုေတာ့ တူရကီဟာ ေျမထဲပင္လယ္အေရွ႕ပိုင္းက အစၥေရးနဲ႔ ရန္သူျဖစ္လာရ ပါၿပီ ။

ကမာ ၻမွာၾကင္နာမႈ အကင္းမဲ့ဆုံးေထာက္လွမ္းေရး အဖြဲ႕ ျဖစ္တဲ့ ေမာ့ဆက္ နဲ႔ သူတို႔ရဲ႕ အႀကီးအကဲ Yossi Cohen တို႔က တူရကီကို အီရန္ထက္ အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ ရန္သူအျဖစ္သတ္မွတ္ထားခဲ့ ပါတယ္ ။

ေျမထဲပင္လယ္အေရွ႕ပိုင္းေဒသ မွာ တူရကီ ရဲ႕ ရန္လိုတဲ့ အျပဳအမူေတြဟာ အစၥေရးတို႔ ကို ပိုမိုႏိုးၾကားေစခဲ့တယ္ အထူးသျဖင့္ပါလက္စတိုင္းတို႔ကို ေထာက္ပံ့ေနမႈေတြကေနပဲ ျဖစ္ပါတယ္

အိႏၵိယရဲ႕ RAW ၊ UAE ရဲ႕ SIA ၊ အစၥေရးရဲ႕ေမာ့ဆက္ တို႔ဟာ တူရကီနဲ႔ အစၥလာမ္မစ္ႏိုင္ငံေတြကို တိတ္တိတ္ဆိတ္ဆိတ္ အသံလုံလုံနဲ႔ဝိုင္းပတ္ၿပီး ေက်ာ့ကြင္းႀကိဳးကို တျဖည္းျဖည္းတင္းလာခဲ့ ပါတယ္ ။

တူရကီဟာ ေျမထဲ ပင္လယ္အေရွ႕ပိုင္း မွာ ပင္လယ္ကမ္းေျခအိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြအားလုံးနဲ႔ အျငင္းပြားမႈအျဖစ္ဆုံး ႏိုင္ငံပါ သူပိုင္ပါတယ္ဆိုၿပီးအတင္းအဓမၼလုပ္ေနတဲ့ ပင္လယ္ျပင္ပိုင္နက္ကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဂရိ ဆိုက္ပရပ္ အီဂ်စ္ အစၥေရးတို႔နဲ႔ ပုံမွန္လိုအေျခအတင္ျဖစ္ေနက်ပါ ။

ယူေအအီးနဲ႔လစ္ဗ်ားကရန္ပြဲ လစ္ဗ်ားဟာလည္းယူေအအီးနဲ႔တူရကီ အတြက္ေနာက္ထပ္ မီးပြားတစ္ခုျဖစ္ေန ပါတယ္ ။

အဘူဒါဘီအစိုးရ ဟာ လစ္ဗ်ားအေရးမွာ တူရကီတို ႔နဲ႔ဆန႔္က်င္ဖက္ျဖစ္ေန ပါတယ္ ။ ယူေအအီးဟာေဆာ္ဒီနဲ႔သေဘာထားတူတူျဖစ္ေနၿပီး တူရကီနဲ႔ဆန႔္က်င္ဖက္ျဖစ္ေနပါတယ္ ။ ေဆာ္ဒီဟာ မြတ္စလင္ကမာ ၻရဲ႕ လက္ရွိေခါင္းေဆာင္ျဖစ္ေနတယ္လို႔ေျပာလို႔ရပါတယ္ Government of National Accord (GNA) ဆိုတဲ့ လစ္ဗ်ားအစိုးရကို တူရကီကဆီးရီးယား ကုန္သည္ေတြကတဆင့္ လက္နက္ေတြေထာက္ပံ့ ပါတယ္ ။

GNA ကိုကုလက လက္နက္ေရာင္းခ်မႈပိတ္ထား ပါတယ္ ေဆာ္ဒီ ယူေအအီး႐ုရွ ျပင္သစ္ အီတလီတို႔ကေတာ့ Libyan National Army’s (LNA) General Khalifa Haftarကိုေထာက္ခံေနၾကပါတယ္ အာဒိုဂန္ဟာ သူ႔ရဲ႕ၾသဇာကိုသုံးၿပီး ထရီပိုလီၿမိဳ႕က မြတ္စလင္မ္ညီအကိုမ်ားအဖြဲ႕ကို လႊမ္းမိုးထားပါတယ္။

ဒီနည္းအားျဖင့္ လစ္ဗ်ားကေနမဟုတ္မဟပ္သက္ေသခံထြက္ဆိုခ်က္ေတြကို လုပ္ႀကံေျပာဆိုေစၿပီး ႏိုင္ငံတကာပင္လယ္ျပင္ဥပေဒကို လိုသလိုဘာသာျပန္ေနခဲ့ပါတယ္ ဂရိတို႔ရဲ႕ ေရျပင္ပိုင္နက္ကိုခိုးဖို႔လုပ္ထားတာပါပဲ

(အဲ့ဒိပင္လယ္ျပင္ေနရာမွာစြမ္းအင္ထုတ္ယူႏိုင္တဲ့အလားအလာရွိေနပါတယ္) အေျဖအေနနဲ႔ကေတာ့ ဂရိတို႔ရဲ႕ေလတပ္ဟာ ယူေအအီးဆီက စစ္ေလယာဥ္ေတြရဲ႕အကူအပံ့နဲ႔ စစ္ေရးေလ့က်င့္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္ ေျမထဲပင္လယ္အေရွ႕ပိုင္းမွာ ယူေအအီးရဲ႕ ေဆာင္႐ြက္လိုက္မႈဟာ ဂရိတို႔အတြက္အသက္ရႉေခ်ာင္ေစခဲ့ၿပီး အျငင္းပြားတဲ့ေနရာမွာ ခိုင္မာမႈဖက္ကျပဆိုတဲ့ နိမိတ္ျဖစ္လာပါတယ္ ။

ဂရိအစိုးရဟာ ေနတိုးအဖြဲ႕ဝင္အခ်င္းခ်င္းမွာ လက္နက္အင္အားပိုသာတဲ့ ပိုအားႀကီးတဲ့ တူရကီကိုရင္ဆိုင္ရတာမွာ အခက္အခဲေတြရွိေနခဲ့ပါတယ္ လြန္ခဲ့တဲ့တစ္ႏွစ္ေလာက္က တူရကီဟာ ဆိုက္ပရပ္ ခရိ ကြၽန္းအနီး တူရကီေတာင္ပိုင္းမွာ ရွိတဲ့ ဂရိရဲ႕ EEZ (သီးသန႔္စီးပြားေရးဇုန္) ထဲကပင္လယ္ျပင္ေနရာကိုသူတို႔ပိုင္တယ္လို႔ေၾကညာခဲ့တယ္

ဒါေပမယ့္ တူရကီဟာ UNCLOS (UN Convention on the Law of the Sea) ကို လက္မွတ္ထိုး မထားတဲ့ႏိုင္ငံ ျဖစ္တယ္ ႏိုင္ငံတကာပင္လယ္ျပင္ဥပေဒ ကိုလည္း လိုက္နာဖို႔မလိုဘူး လို႔ဆို ပါတယ္။

ဂရိတို႔ ရဲ႕ ကန႔္ကြက္ေနတဲ့ၾကားကကို တူရကီ ဟာ အခ်င္းမ်ားေနတဲ့ ပင္လယ္ျပ င္မွာ စစ္သေဘၤာေတြအေစာင့္လိုက္ပါတဲ့ ။ သုေတသနသေဘၤာေတြ နဲ႔ စြမ္းအင္တူးေဖာ္ ေရးသုေတသနေတြ လုပ္ေနပါတယ္ ။ ယူေအအီးနဲ႔အစၥေရးတို႔ပိုမိုနီးကပ္သြား တာေၾကာင့္က တေၾကာင္း ေဆာ္ဒီ အိႏၵိယအေမရိကန္ဂ်ပန္တို႔လိုႏိုင္ငံႀကီးေတြ ရဲ႕ ပူးေပါင္းမႈနဲ ႔တ႐ုပ္နဲ႔ တူရကီ တို႔ကို ဆန႔္က်င္လာၾကတာ ကတေၾကာင္း တို႔ေၾကာင့္ ကမာၻႀကီးဟာ ပုံစံေျပာင္းလာပါတယ္။

တူရကီတို႔ဟာ ကေယာက္ကယက္ျဖစ္ မခံခ်ိမခံသာျဖစ္ေနတုန္း မွာပဲ အစၥေရးတို႔ဟာ ဘာရိန္းနဲ႔ၿငိမ္းခ်မ္းေရး ယူလိုက္ ျပန္ပါၿပီ အိုမန္ နဲ႔ အျခားႏိုင္ငံေတြကလည္း အားက်ေနပုံရပါတယ္ ။ ထရမ့္ပြဲစားလုပ္ထားတဲ့ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးေတြ ဟာ တခ်ိဳ႕ေသာႏိုင္ငံေတြ ကို ရင္နာေနေစ ပါတယ္ ။

CRD-pi lon